Liminoid History / Historia liminoidalna

Eksploracja granic historyczności

Pieśń w języku drzewiańskim

leave a comment »

W 1843 roku we Wrocławiu nakładem Z. Schlettera wyszło polskie tłumaczenie dzieła słowackiego historyka i ludoznawcy Pavla Jozefa Šafárika (1795-1861) pt. Slovanský národopis, którego pierwsze wydanie opuściło prasy drukarskie w Pradze zaledwie rok wcześniej. Szafarzyka Słowiański narodopis zawiera m.in. próbki języków słowiańskich, zarówno istniejących, jak i wymarłych. Najbardziej egzotyczny jest tekst w języku drzewiańskim, czyli języku ludności słowiańskiej, zamieszkującej na zachodnim brzegu dolnej Łaby, w rejonie miasta Lüneburg (nota bene: autorzy hasła o Drzewianach w wikipedii nie zauważyli cytowanej pracy).

 Język drzewiański był w użyciu jeszcze w XVII w. i wtedy spisano kilka tekstów. Šafárik cytuje następującą pieśń:

Kati mes ninka bejt?
Telka mes ninka bejt.
Telka rici
Wapak ka nejmo ka dwemo;
Joz jis wilt’u grizna zena;
Nemig ninka bejt,
Joz nemig ninka bejt.

Kati mes zantik bejt?
Strezik mes zantik bejt.
Strezik rici
Wapak ka nejmo ka dwemo:
Joz jis wilt’e mole t’arl;
Nemig zantik bejt.
Joz nemig zantik bejt.

Kati mes trajbnik bejt?
Worno mes trajbnik bejt.
Worno rici
Wapak ka nejmo ka dwemo:
Joz jis wilt’e corne t’arl;
Nemig trajbnik bejt,
Joz nemig trajbnik bejt.

Kati mes t’auchar bejt?
Waucka mes t’auchar bejt.
Waucka rici
Wapak ka nejmo ka dwemo:
Joz jis wilt’e glupcit t’arl;
Nemig t’auchar bejt,
Joz nemig t’auchar bejt.

Kati mes cenkir bejt?
Zojąc mes cenkir bejt.
Zojąc rici
Wapak ka nejmo ka dwemo; Joz jis wilťe drole ťarl;
Nemig cenkir bejt,
Joz nemig cenkir bejt.

Kati mes spelman bejt?
Buťan mes spelman bejt.
Buťan rici
Wapak ka nejmo ka dwemo:
Joz jis wilťe dauge rať;
Nemig spelman bejt,
Joz nemig spelman bejt.

Kati mes tejsko bejt?
Lejska mes tejsko bejt.
Lejska rici
Wapak ka nejmo ka dwemo:
Rizplastnejtmo mja wapejs,
Bunde wosa tejsko
Bunde wosa tejsko.

Ciekawi tłumaczenia mogą sięgnąć do Wikiźródeł lub Federacji Bibliotek Cyfrowych, które udostępniają książkę Šafárika (zob. s. 224-227).

szafarzyk

Written by Autor

1 Kwiecień 2013 at 15:39

Ahistoria: bardzo interesujący blog Ziemowita Szczerka

leave a comment »

Zupełnie przypadkiem trafiłem na bardzo ciekawy blog Ahistoria.pl, prowadzony przez Ziemowita Szczerka. Pod wieloma bardzo mi bliski, choć prezentuje materiały raczej już z drugiej strony tej cienkiej granicy pomiędzy historią a uchronią…

Polecam!

 

Written by Autor

10 Styczeń 2011 at 21:30

Napisane w Bez kategorii

Pacierz Galicyjski 1809

leave a comment »

W albumie wycinków krakowskiego księgarza Ambrożego Grabowskiego (1782-1868), przechowywanym w Bibliotece Ossolineum we Wrocławiu (12156 III) znaleźć można kuriozalny druk ulotny, którego charakter sam kolekcjoner określił jako Bałwochwalstwo na początku XIX wieku.  Sądząc z treści ulotki można ją datować dość dokładnie na okres tuż po 23.IV.1809 roku, kiedy wojska austriackie wkroczyły do Warszawy, choć być może bezpośrednią inspiracją dla anonimowego autora było zajęcie Wiednia przez wojska napoleońskie 13.V.1809 :

PACIERZ GALICYJSKI

Ojcze nasz Napoleonie, Cesarzu Francuzów, któryś jest w Paryżu, święć się Imię Twoje jak na Niemieckiej, Pruskiej, tak i naszej Galicjańskiej ziemi. Rząd Polski daj nam dzisiaj, a ty Franciszku odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy Twoim niegodziwym urzędnikom. Nie wódź nas do prędkiego pokuszenia, ale nas zbaw ode złego Diabelskiego Niemieckiego Narodu. Amen.

Zdrowaś Francja, łaskiś pełna, NAPOLEON z tobą, błogosławionaś ty między narodami, i błogosławiony owoc żywota twego NAPOLEON, Zbawca Narodu Polskiego, święta kuzynko matko NAPOLEONA, módl się za nami Galicja[na]mi teraz i w godzinę śmierci Franciszka. Amen.

Wierzymy w NAPOLEONA, Cesarza Francuzów, mocnego Zbawcę Narodu Polskiego i w Familię Jego, który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Najszczęśliwszej Niewiasty; byłby był umęczon od intryg Angielskich i przeciwnych narodów i byłby umarł w sercach nieprzyjaznych i nieprzychylnych narodów lecz wstąpił do Prus, a potem do Warszawy, a tam pobiwszy najprzód Niemców, a potem Prusaków i Rosjanów wybawił Polaków: wstąpił potem do Hiszpanii i tam siedzi na tronie; stamtąd przyjdzie przez Wiedeń do Krakowa i sądzić będzie Niemców resztę żywych za ich niegodziwości.

Wierzymy w Ducha Świętego, który udarował NAPOLEONA Wielkim rozumem; kościół powszechny niech będzie pomiędzy wszystkiemi dobrze myślącemi Polakami, aby nikomu przeciwnemu nie przepuszczali i nie darowali, a tak będziemy mieli na naszej ziemi zwalczony żywot spokojny, bezpieczny i wieczny. Amen.

DZIESIĘCIORO BOŻEGO PRZYKAZANIA

Jam jest Pan twój, którym ci już Niemcze kilka razy przepuścił i wywiódł od zguby; lecz dla ciężkiego twego przewinienia już nigdy z niewoli nie wyjdziesz, owszem dam moc Polakom, aby Niemców karali i bili za ich niegodziwości.

1. Nie będziesz miał innego monarchii nade mnie.
2. Nie będziesz już więcej ohydzał sławy mojej.
3. Pamiętaj, abyś dzień zguby twej święcił, kiedy Pan BÓG karę na Niemców zesłał.
4. Czcij prawa moje i narodów ze mną sprzymierzonych.
5. Nie będziesz więcej zabijał niewinnych.
6. Nie będziesz odtąd cudzych granic napastował.
7. Nie będziesz kradł cudzych majątków pod pretekstem pożyczki.
8. Nie będziesz rozsiewał fałszów po swoich pismach i gazetach.
9. Nie będziesz więcej pragnął Warszawy, nie będziesz więcej zabierał, ani wołów, ani koni, ani owiec, ani świni, ani pieniędzy, ani żadnych rzeczy, które Jego są.
10. Nie będziesz już więcej po zmarłym Obywatelu Polskim czynił obsigilacji i puścizną jego więcej się dzielił.

(pisownia nieco zmodernizowana)

Written by Autor

23 Listopad 2010 at 23:15

Cyrograf Urbaina Grandier

leave a comment »

Na wikipedii można znaleźć skan cyrografu podpisanego przez Urbaina Grandier (1590-1634), księdza z Loudun, zamieszanego w aferę opętań, które miały miejsce w klasztorze Urszulanek w tym mieście. Grandier został oskarżony o czary i spalony na stosie, a jednym z dowodów jego winy był poniższy dokument, podpisany jakoby przez samego Szatana i inne diabły:

Bezpośrednia jego transkypcja wygląda tak (patrz Vicifons):

mlE ntvL bbzlB ntS entvuj rfcL snetpp soN
tcap tpecca smebah eidh qsila toratsA qta
mecillop ciuh te .e sibon iuq rdnarG brU siredeof
. po te pulov noh nom suced munigriv merolf lum meroma
lemes terffo sboN .re arac illi teirbe oudirt bacinrof
te ealccE as baclucoc sdep bus gis gas ona ni
xilef giv na teviv tcap q ;ture suispi tagor sbon
.D delam son tni aetsop nev te moh art ni
mead ssoc tni fni ni tcaF
sanataS bubezleB rfcL
imilE nahtaiveL htoratsA
mod pcnirp mead te baid gam sop giS
tprcs htrblB

W istocie tekst jest pisany od prawej do lewej, więc powinno być tak:

Nos pptens LCFR juvnte Stn Blzbb Lvtn Elm
atq Astarot habems hdie alisq accepter pacte
fœderis Urb grandr Qui nobis e. et pollicem huic
amorem MUL florem decus virginum lun. Volup député et op.
fornicab Biduo ebriet illi cara er. Nobs OFFRET Semel
à Ano SAG sig peds sous coculcab SA Ecclae et
Nobs Rogat erut ipsius; q Vivet pacte une felix Vig
en hom TRA et ven. nda postea int maled D.
Fait dans daem inf COSS int
LCFR Belzebub Satanas
Astaroth Leviathan Elimi
Sig pos mag Diab et DOM princp Daem
Blbrth scrpt

Co po rozwiązaniu skrótów okazuje się tekstem łacińskim:

Nos praepotens Lucifer, Satan juvante, Balmer, Leviathan, Elimi,
atque Astaroth, allisque, hodie pactum acceptum Habemus
fœderis Urbani Grandieri Qui nobis est. Et huic pollicemur
amorem mulierum, virginum florem, monacharum decus, honores, voluptates et opes.
Biduo Fornicabitur; ebrietas illi cara erit. Nobis offerit Semel
dans sanguinis anno sigillum, sous conculcabit pedibus sacra ecclesiae et
nobis rogationes erunt ipsius; quo pacto Vivet annos viginti felix
dans hominum terra, et veniet postea Inter Nos maleficere Deo.
Mémoire en Infernis, consilia inter daemonum.
Lucifer Belzebub Satanas
Astaroth Leviathan Elimi
Magister Sigilla diabolus posuere et principes daemones domini.
Baalberith, Scriptor.

W wikipedii można znaleźć tłumaczenie cyrografu na angielski:

We, the influential Lucifer, the young Satan, Beelzebub, Leviathan, Elimi,
and Astaroth, together with others, have today accepted the covenant pact
of Urbain Grandier, who is ours. And him do we promise
the love of women, the flower of virgins, the respect of monarchs, honors, lusts and powers.
He will go whoring three days long; the carousal will be dear to him. He offers us once
in the year a seal of blood, under the feet he will trample the holy things of the church and
he will ask us many questions; with this pact he will live twenty years happy
on the earth of men, and will later join us to sin against God.
Bound in hell, in the council of demons.
Lucifer Beelzebub Satan
Astaroth Leviathan Elimi
The seals placed the Devil, the master, and the demons, princes of the lord.
Baalberith, writer.

Opętanie w Loudun stało się tematem m.in. świetnej książki Michela de Certeau La possession de Loudun (1970) oraz doskonałego filmu Kena Russella The Devils (1971).

Written by Autor

15 Listopad 2010 at 17:46

%d bloggers like this: